INTERNET TERiMLERI SOZLUĞU

Alias: Takma ad.

Anonymous : Özellikle FTP sitelerinde, her Internet kullanicisinin dosya transferi yapabilmesi amaciyla kullanilan kullanici adi tanimi. Ad bölümüne anonymous, sifre bölümüne de elektronik posta adresi yazilarak bu alanlara erisilebilir.

56 K Line Saniyede 56.000 bit taşıyabilen telefon hattı (leased-line). Bu hızda 1 MB dosya yaklaşık olarak 3 dakikada gelir.

ADN (Advanced Digital Network) Genellikle 56 Kbp leased-line lar için kullanılır.

Applet HTML sayfasının içine gömülebilen küçük java programıdır.

Archie: FTP dosyalarini arama yapmak amaciyla üretilmis bir yazilimlaridir. ASCII (American Standard Code for Information Interchange): Tüm dünyada çok yaygin olarak kullanilan Latin harflerini tanimlamaya yarayan bilgisayar kodlari standardina verilen ad. Bu standart sayesinde, her tür bilgisayar kolayca metin alisverisi yapabilir.

ARPANet (Advanced Research Projects Agency Network) 60 ların sonu 70 lerin başında Amerika Savunma Bakanlığı tarafından, olabilecek bir nükleer savaşta ayakta kalabilecek WAN projesi. Internet in oluşmasındaki temel taş.

Backbone Network üzerindeki temel geçiş yollarını (pathway) oluşturan yüksek hızlı hat ve bağlantılarının oluşturduğu yapı.

Bandwidth Bir bağlantıdan yollayabileceğiniz bilgi miktarı.

Baud Genel kullanım olarak bir modemin bir saniyede ne kadar bit alıp verebileceğinin göstergesidir.

BinHex (BINary HEXadecimal) ASCII olmayan dosyaları ASCII formatına çevirme methodu. E-mail ları sadece ASCII olarak okuyabileceğimiz için bu tür çevirime ihtiyacımız var.

Bit (Binary DigIT) 2 lik düzendeki basamak sayısı. Yani 1 yada 0. Kompüterize edilebilen en küçük veri birimi.

BITNET (Because It’s Time NETwork (or Because It’s There NETwork)). Internet’ten ayrı olarak sadece eğitim kurumlarına özel bir network. Internet ile aralarında e-mail alışverişi mevcuttur. Bu nedenle Listserv ler her iki network ün de popüler araçlarındandır.

Bps (Bits-Per-Second) 2 bağlantı noktası arasında verinin ne kadar hızlı transfer edildiğinin göstergesi. Örneğin bir 28.800 Bps modem saniyede 28.800 bit transfer edebilir.

Browser (Tarayici): Web sayfalarini görüntülemek için gelistirilmis yazilimlarin genel adidir.

Bookmark: Sik sik ziyaret ettiginiz URL (bkz. URL) adreslerini tarayici programiniza tanimlayabilirsiniz. Bu tür linklere (bkz. Link) ‘Bookmark’ diyoruz.

Bounce: Elektronik postanin geri dönmesi.
BTW By the way (Bu arada)- Genellikle online forumlarda kullanılan kısaltma.

Byte Tek bir karakteri temsil eden Bit kümesi. Genellikle 1 byte 8 bit den oluşur. (Ölçüme bağlı olarak daha fazla da olabilir)

Certificate Authority SSL bağlantılarda kullanılan Güvenlik Sertifikaları (Security Certificates) nı sağlayan otorite.
CC (Carbon Copy): Elektronik postanin kopyasinin ayni zamanda baska bir e-posta adresine daha göndermenize yarar.

CGI (Common Gateway Interface) – Server daki programların birbirleri ile iletişim kurmalarını ya da diğer programların Web Server ile nasıl iletişim kuracaklarını belirleyen kurallar seti. Genellikle web server dan data yı alan ve bu data ile küçük işlemler yerine getiren (forma yazılan bilgileri e-mail olarak atmak gibi) küçük programlardır.

Cgi-bin Web Server da CGI dosyalarının bulunduğu dizine verilen genel isim.

Client Bir server ya da başka bir bilgisayar ile bağlantı kurup veri alış-verişinde bulunulmasını sağlayan yazılım.

Cookie Internet te en çok kullanılan anlamıyla, Web Server tarafından Web Browser a gönderilen, Browser tarafından save edildikten sonra Server dan yapılan ek istemler sırasında tekrar server a gönderilen bilgidir. Cookie ler login yada registration bilgileri, alişveris kartı vs. gibi bilgileri içerebilirler.

Domain Name Bir Internet sitesini tanımlayan adres. (www.xxx.com.tr gibi)

Dial-up: Iletisim kurulacak noktanin telefon hatti üzerinden aranmasiyla kurulan veri haberlesme metodudur.

DNS (Domain Name Server): IP (Internet Protocol) adreslerini, ad ve adrese çeviren sunuculara verilen addir

Download: Internet ortamindan, bilgisayara dosya kaydetme islemidir.

E-Mail: Elektronik posta.

Ethernet LAN daki ağlama (networking) işlemleri için kullanılan oldukça yaygın bir metod. Ortalama hızı yaklaşık olarak 10.000.000 bps dir.

Encryption: Internet üzerinde transfer edilen bilgilerin, üçüncü sahislar tarafindan okunmasini engellemek amaciyla sifrelenmesine verilen addir.

E-zine: Online dergi.

FAQ (Frequently Asked Questions): Sikça Sorulan Sorular. Türkçe içerikli web sitelerinde “SSS” yada “ÇSS”(Çokça Sorulan Sorular) olarak geçer.

FDDI (Fiber Distributed Data Interface) Fiber optik kablolar üzerinden veri alışverişi standartı. Ortalama hızı 100.000.000 bps dir

Finger Diğer Internet Sitelerindeki kullanıcıları tesbit etmek (locate) etmek için kullanılan bir Internet aracı.

Fire Wall Bir LAN’ı (Local Area Network) güvenlik amacıyla 2 yada daha fazla parçaya bölen yazılım ve donanım kombinasyonudur.

Freeware: Bedelsiz dagitilan yazilimlara verilen addir.

FTP (File Transfer Protocol): Internete bagli bir bilgisayardan dosya transferi yapmak için gelistirmis protokolüdür.

FYI (For Your Information): Bilginize sunulur.

Gateway: Iki degisik protokol kullanan bilgisayar aglari arasinda veri transferine olanak taniyan sisteme verilen addir.

Gif: Sikistirilmis bir görüntü formati.

Gopher: Sadece dosya ve metin transferine olanak veren bir servistir.

Hacker: Bilisim korsanlarina verilen gelen addir.

Hit: Bir sayfaya, belirtilen süre içinde kaç kisi tarafindan ulasildigini gösterir.

Browser tarafında Web Server a yapılan Tek bir isteme hit denir. Örneğin 3 adet resim içeren bir sayfa çağrıldığında 4 adet hit olur. 1 adet sayfa için + 3 adet de içindeki resimler için.

Home Page: Web sitesinin giris sayfasina verilen addir.

HTML (HyperText Markup Language ): Hipermetin isaretleme dili, özellikle yardim dosyalarini yaratmakda kullanilan bir yazilim dili.

HTTP (Hyper Text Transfer Protocol): Web sayfalarina ulasilmasini saglayan protokolün adidir.

Host Network üzerinde diğer makinalara servis veren herhangi bir makina.

IMHO (In My Humble Opinion) online forumlarda kullanılan kısaltma.

Internet (Büyük I ile başlayan) Bildiğimiz Internet;)

Internet 2 veya daha fazla network ün birleşmesiyle oluşan yapı.

Intranet Firma içinde bildiğimiz Internet yazılımlarının kullanıldığı sadece firmaya özel network.

IP Number Internet üzerindeki her bir makinaya ozel, noktalarla birbirinden ayrılan 4 kısımdan oluşan sayı. 195.142.130.1 gibi.

IRC (Internet Relay Chat): Sanal ortam araciligiyla yazisarak sohbet etmeyi saglayan bir servisdir.

ISDN (Integrated Services Digital Network): Türkçe karsiligi “Birlesik Hizmetler Veri Sebekesi” olan ve telefon sebekelerinde aboneden aboneye yazi, ses ve görüntü aktarilmasina olanak taniyan protokollerin tamami.

ISDN (Integrated Services Digital Network) 128.000 bps hızındaki özel telefon hattı. (Normal hatların hızı 56.000 – 64.000 bps dir).

jPEG: Sikistirilmis bir görüntü formati.

JDK (Java Development Kit) – Sun Microsystems in java uygulamaları ve applet ler yazmak, test ve debug etmek için geliştirdiği yazılım paketi.

LAN (Local Area Network): Bilgisayarlararasi veri sebekesilerine verilen genel addir.

Leased Line: Kiralik hat. Genel telefon sebekesinde, iki nokta arasinda, istenen bant genisliginde kurulan iletisim yoludur.

Link: Özellikle web sayfalari gibi isaretleme dilleri ile üretilmis yazilimlarda, baska bir sayfa, satira yada komuta yönlendirme islemidir.

Listserv Kullanıcıların mesaj alışverişinde bulundukları listeler.

Mailing List Kullanıcının tek bir adrese mesaj göndererek, üye olan kullanıcılara bu mesajın dağılmasını sağlayan mesajlaşma sistemi.

MIME (Multipurpose Internet Mail Extensions) ASCII olmayan dosyaları standart e-mail e eklemeye yarayan standart. Örneğin yazdığınız bir e-mail içine bir grafik koyabilmenizi sağlayan bir standart. (Bu mail in düzgün okunabilmesi için alıcının programının da MIME standartını destekliyor olması gerekmektedir.

Mirror Genellikle bir şeyin tam olarak aynısının kopyasının alınmasıdır. Bu bir hard disk, yada ftp site yada web site olabilir.

Modem (Modulator-DEModulator)

Mosaic Mac, Windows, Unix için aynı arayüze sahip ilk WWW Browser.

MUD (Multi- User Dungeon or Dimension) Genellikle text ortamında kullanıcıların belirli karakterlerin yerine geçerek oynadıkları oyunlar.

MUSE (Multi-User Simulated Environment) Daha az şiddet içeren bir MUD çeşidi.

Netizen Internet’i kullanan kişiler için “citizen” den türetilmiş bir isim. (Internet sakini)

Network Kaynaklarını paylaşmak için birbirine bağlanmış 2 veya daha fazla bilgisayarın oluşturduğu yapı.

Newsgroup USENET üzerindeki tartışma gruplarına verilen isim:

NIC (Networked Information Center) – Bir network için bilgilerin tutulduğu birime denir. En meşhuru domain isimlerinin kaydının yapıldığı InterNIC dir. NIC (Network Interface Card) network kartlarına da bu isim verilir.

Nick Name: Takma ad.

NNTP (Network News Transport Protocol) – Sunucu ve istemci tarafından kullanılan USENET postinglerini TCP/IP uzerinden taşımaya yarayan protokole verilen isimdir.

Node Network e bağlı olan bilgisayar.

Packet Switching Internet üzerindeki data taşıma metodu. Paket anahtarlamalarda veriler parçalara ayrılır. Bu parçalarda verinin nereden geldiği ve nereye gitmekte olduğu bilgileri vardır. Bu sayede aynı hat üzerinden değişik adreslere giden veriler taşınabilir.

Plug-in: Bir programa eklenebilen ve yüklendigi programa ek bir kabiliyet kazandiran kisa yazilimlara verilen genel addir.

POP (Point Of Presence): Bir bilgisayar agina erisim için baglanti kurulacak en yakin nokta ya da telefon numarasina verilen teknik addir. (Point of Presence veya Post Office Protocol) Point of Presence anlamında network un bağlanılabilecek bir noktasının bulunduğu şehir yada lokasyon. Örneğin ISP niz Ankara’dan sonra Istanbul’da bir POP açıyoruz derse, İstanbul’dan Ankara’daki merkeze bağlı olan ve İstanbul’luların dial-up olarak şehiriçi arayarak bağlanabilecekleri bir İstanbul şubesi açıyor demektir. Post Office Protocol anlamında ise Eudora, Pegasus gibi mail programlarının mail alışverişinde kullandıkları protokol anlaşılmaktadır.

POP3 (Post Office Protocol-versiyon 3): Gelen elektronik postalarin toplandigi sunucu (server).

Port Internet’teki anlamı URL adresinin sonunda : ile ayrıldıktan sonra gelen sayıdır. Orneğin Web server lar genellikle 80 numaralı portu kullanırlar. Eğer standart dışı bir port kullanılıyorsa domain isminin sonunda bu numara belirtilir. Örneğin gopher://peg.cwis.uci.edu:7000/ gibi. Normalde standart gopher port u 70 dir. Ama burada standart olmayan bir port kullanıldığı için adresin sonunda bu port belirtilmiştir.

PPP (Point to Point Protocol) Internet için TCP/IP bağlantısını modem ile kurmak için oldukça sık kullanılan bir protocol.

Router 2 veya daha fazla network arasındaki bağlantıyı sağlayan özel amaçlı bilgisayar. Bu bilgisayar bütün vaktini hangi adresten gelen paketlerin hangi adrese hangi yol üzerinden gideceğini ayarlamakla geçirir.

Search Engine: Internet üzerinde aranan bir bilgiyi bulmaya olanak arama yazilimlarina verilen genel addir.

Shareware: Belli bir süre için ücretsiz kullanabilen, bu sürenin bitiminde kullanimi kisitlanmis yazilimlara verilen genel addir.

SMTP (Simple Mail Transfer Protocol): Elektronik postalari dagitmak için kullanilan standart bir protokoldür.

Spam: Bir kisiye ya da Usenet adresine izinsizce ve sürekli olarak gönderilen mesajlara verilen addir.

Security Certificate SSL protokolü tarafından güvenli bağlantılar için kullanılan bilgiye verilen isimdir. (Güvenlik Sertifikasi) SSl bağlantısının gerçeklesebilmesi için her iki tarafın da geçerli Güvenlik Sertifikasına sahip olması gerekir.

SLIP (Serial Line Internet Protocol) PPP gibi modem üzerinden Internet e bağlanmak için kullanılan bir protocol. Genellikle UNIX server lara bağlanmak için kullanılır. Artık yerini PPP ye bırakıyor.

SMDS (Switched Multimegabit Data Service) Çok yüksek data transferleri için geliştirilen bir standart.

SQL (Structured Query Language) – Veritabanına sorgulama göndermek için kullanılan özel bir programlama dilidir.

SSL (Secure Sockets Layer) – Netscape Communicaations tarafından tasarlanan, Internet üzerinden şifrelenmiş, güvenli iletişimi sağlayan protokoldür. SSL çoğunlukla browserlar ile server lar arasındaki iletişimlerde kullanılır. https ile başlayan bir Internet adresinde SSL bağlantısının kullanılacaği anlaşılır. SSL bağlantısındaki her iki tarafın da Güvenlik Sertifikasına (Security Certificate) sahip olması gerekir. Her iki taraf da bilgiyi göndermeden önce şifrelerler. Ve bu şifreyi sadece doğru Güvenlik Sertifikasına sahip olan karşı taraf çözebilir.

T-1 1.544.0 bps hızında leased-line bağlantısı. Bu oldukça yüksek bir hız olmasına rağmen (1 MB yaklaşık olarak 10 saniyede transfer edilir) full-screen, full-motion video için yeterli değildir.

T-3 44.736.0 bps hızındaki leased-line bağlantısı. Bu hız full-screen, full-motion video için gereken daha fazla bir hızdır.

Terminal Server Özel amaçlı, bir tarafında birçok modem takmak için yerler olan, diğer tarafında da LAN yada host makinası ile bağlantıyı sağlayan bilgisayara verilen isim.

TCP/IP (Transmission Control Protocol / Internet Protocol): Degisik tipteki bilgisayarlarin haberlesmesine imkân taniyan standart bilgisayar agi protokolüdür.

Usenet: Internet üzerinde, kullanicilarin belirli konularda fikir ve düsüncelerini yazabildikleri tartisma gruplarina verilen ad.

Uuencode: Bilgisayar dosyalarini, elektronik posta ya da Usenet’le göndermek için ASCII karakterlerine dönüstürme yöntemine verilen addir.

VRML (Virtual Reality Modelling Language): Sanal gerçeklik modelleme için kullanilan bir yazilim dilidir.

URL (Uniform Resource Locator) WEB in bir parçası olan bir kaynağın adresini belirtmek için kullanılan standart. Dünya çapındaki kullanıcıların birbirleriyle yazışabildikleri 10.000 den fazla tartışma grubunun bulunduğu sistem.

UUENCODE (UNIX to UNIX Encoding) Binary dosyaları ASCII ye çevirerek Internet üzerinden E-mail sayesinde transferini mümkün kılan çevrim metodu.

VRML (Virtual Reality Modelling Language): Sanal gerçeklik modelleme için kullanilan bir yazilim dilidir.

WAIS (Wide Area Information Servers) Networkler arasında çok büyük miktarlarda bilgiyi indeksleyerek aranabilir bir veri tabanı oluşturup bunu kullanıma sunan ticari bir yazılım paketi.

WAN (Wide Area Network) Sadece bir bina yada kampüsten daha geniş bir alanı kapsayan network. (Küçük boyuttakilere verilen isim LAN -local area network, orta boyuttakilere ise MAN – middle area network’dür.) (Wide Area Network): Sehirler, ülkeler ya da kitalar arasinda olusmus bilgisayar aglarinin genel adi.

Zip: Bir dosya sikistirma formati.

İlgili Yayınlar: